Пациенттер мен олардың туыстарының ашу-ызасынан жапа шеккен медицина қызметкерлері тек дене жарақаттарымен ғана емес, терең психологиялық зардаптардан да күйзеліп жүр. Олар әлі жазылмаған жараны қоздырмау үшін журналистермен кездесуден бас тартып, ішкі азаптарын жасырып бағады.
Қостанайлық дәрігер Антон Кистанов Астанада ота жасатқаннан кейін туған қаласына оралды. Ол, бәлкім, өз тағдырының денсаулық сақтау саласын дүр сілкіндірерін елестете де алмаған болар. Хирург пациенттің кінәсінен операция үстелінде жатқанда, қоғамда дау-дамай өршіп, қазнет қызу пікірталасқа толды. Заңдар тез арада қатаңдатылып, ауруханаларда полиция қызметкерлері тәулік бойы кезекшілік ете бастады.
Денсаулық сақтау вице-министрі Ержан Нұрлыбаев BM.KZ тілшісіне берген сұхбатында қабылдау бөлмелерінде полицияның болуы шынымен де тыныштық орнатқанын айтады.
«Денсаулық сақтау министрлігі мен ІІМ-нің бірлескен жұмысының арқасында ешқандай оқиға тіркелген жоқ. Өйткені, полицияның болуының өзі пациенттерді тәртіпке шақырып, медиктерге қарсы агрессияның алдын алады», – дейді ол.
Сондай-ақ, жедел жәрдем қызметкерлері енді жұмыс барысында бейнежазба жүргізу үшін бейнежетондармен қамтамасыз етілгенін де қоса кетті.
Антон Кистановтың жағдайына келсек, Қостанай облыстық ауруханасы оған енді ұзақ оңалту процесі қажет екенін хабарлады. Физикалық сауығудан бөлек, психологиялық қолдау қажеттілігі әзірге белгісіз. Бұл тақырып көп айтыла бермейді, бірақ оның маңызы зор. «Қорғау» дағдарыс орталығының жетекшісі Анна Рыль травматикалық синдромның уақытша жасырынып қала білетінін айтады.
«Әр адамның реакциясы әр түрлі. Бірі сезімтал, бірі төзімді. Кейбіреулер өз-өзін қолға алып, жұмысқа қайта кіріседі. Бірақ қатыгез шабуылдардың салдары ерте ме, кеш пе, бәрібір көрініс береді. Адамның көңіл-күйі нашарлағанда, стресс кезінде ол өзін ұстай алады. Бірақ салдары түбінде қайта айналып соғады. Мысалы, адам эмоционалдық шаршауды сезінеді, сол кезде естеліктер қайта оралады. Сол оқиғаны ойлай бастайды, еске түсіреді. Ауыр естеліктер осылай өз уақытын күтеді», – дейді тұрмыстық зорлық-зомбылық құрбандарымен жұмыс істейтін маман
Қостанайдағы Анель Баймурзинаның оқиғасы – соның айқын дәлелі. Фельдшер қайтыс болған пациенттің туыстарынан зардап шекті. Жарты жыл өтсе де оны сол түннің қорқынышы әлі жібермей келеді. BM.KZ тілшісі онымен хабарласқанда, Анель сыпайы түрде бас тартты.
«Медиктерге шабуыл тақырыбын көтергеніңізге рақмет. Бірақ кешіріңіз, мен сол қасіретті түнді еске алғым келмейді. Ол маған азап әкелді. Мен әлі терең депрессиядамын, шаршадым. Сұхбат бермеймін, бұл сұмдықты тезірек ұмытқым келеді», – деп жазып жіберді Анель журналистің сұрағына.
Олай дейтіні, Анельге дүрсе қойған марқұмның қыздары пациент жатқаан бөлмені азап камерасына айналдырған. Жүрегі тоқтап қалған әйелге шақыртумен келген фельдшер реанимацияны бастайды. Бірақ 30 минуттық әрекеттен нәтиже болмайды. Сол сәтте оған жан-жақтан соққы жаудырады. Шабуылдан кейін фельдшерде ми шайқалуы анықталады, шашы жұлынған күйде бүкіл бөлмеде шашылып жатты. Оның үстіне, медикке толассыз қарғыс айтылып жатты. Мұндайдан психологтардың көмегінсіз шығу мүмкін емес.
«Тағы бір мәселе: егер бас аймағында физикалық жарақаттар болса, уақыт өте келе адамда бас ауруы, қан тамырларына байланысты салдары, қан қысымының жоғарылауы болуы мүмкін. Стрессті бастан кешкеннен кейін екі бағыт бар: біріншісі – физикалық қалпына келу, екіншісі – психологпен жұмыс, невропатологқа бару пайдалы. Бәлкім ол адамның жалпы жағдайын қуаттайтын дәрі-дәрмек курсын тағайындайтын болар. Бұл жұмыс қабілеттілігін арттырып, эмоционалдық тұрақтылықты қайтарады», – деп түсіндіреді Анна Рыль.
Мұндайдан соң жардап шеккен естелігі әлі ескіре қоймағандар туралы не айтуға болады?! Ал Антон Кистановқа жасалған шабуыл қоғамда қызу талқыланып жатқанда, Қарағандыда тағы бір ақ халатты Әсел Тасмағамбетова пациент қабылдаймын деп басына бұлт үйрілді. Жекеменшік клиниканың аға медбикесінің қорыққаны сонша, одан тірі қаларына да сенбеген. Пациенттің күйеуі кабинет есігін бүкіл жақтауымен қоса жұлып алып, аласұрған жыртқыштай әйелге тап берген. Бар салмағымен үстінен басып алып, басынан ұрып, саусақтарын сындырып, шашын түбімен қоса жұлған. Қарағанды облыстық денсаулық сақтау басқармасының баспасөз қызметі BM.KZ тілшісіне берген түсініктемесінде, Әсел журналистерге пікір беруден бас тартқанын жеткізді.
«Медициналық қызметкерлерге жасалып жатқан шабуылдар – сұмдық масқара жағдай. Бұл мәселе қоғамға кеңінен жария етілуі тиіс екенін жақсы түсінеміз әрі журналистерге қолдау көрсетуге тырысамыз. Бірақ шабуылға ұшыраған медицина қызметкерлерінің психологиялық күйзелісті бастан өткергені соншалық, оларға қысым жасауға моральдық құқымыз жоқ», – дейді басқарма өкілдері.
Мәселе тек Әсел Тасмағамбетова жайында емес. Маусым айында Қарағанды облыстық балалар ауруханасының дәрігерлері де науқастың туыстары тарапынан шабуылға ұшыраған болатын. Олар да журналистермен байланыс орнатудан бас тартты.
BM.KZ тілшісіне берген сұхбатында Денсаулық сақтау вице-министрі Ержан Нұрлыбаевтың егер қажеттілік туындаса, шабуылға ұшыраған дәрігерлерге мемлекет тарапынан психологиялық көмек көрсетілетінін жеткізді. Ол сондай-ақ, Қазақстанда медицина қызметкерлеріне қызметтік міндетін атқарып жүрген шақта 170-тен астам шабуыл тіркелгенін еске салды.