ШЫМКЕНТ. 22 қыркүйек. /Диана Ыдырыс/ BM.KZ – Алматы облысында Carlsberg Kazakhstan компаниясының жаңа алкогольсіз сусындар өндіретін зауытының құрылысы басталды. Жобаның инвестициялық көлемі $344 млн құрап отыр, оны іске қосу 2026 жылға жоспарланған.
Кәсіпорын Іле ауданында, аумағы 17 гектар жер телімінде бой көтермек. Зауыт жылына 1 млрд литрге дейін өнім шығара алады. Өндіріс PepsiCo лицензиясымен жүзеге асырылады. Өнім ішкі нарыққа және Қырғызстанға жеткізіледі. Онда 230-дан астам жаңа жұмыс орны ашылады деп күтіледі.
Carlsberg үшін бұл – Қазақстандағы ең ірі жоба. Жалпы алғанда, компанияның елге құйған инвестициясының көлемі $640 млн-ға жақындады.
2024 жылы Coca-Cola İçecek Шымкентте жылына 283 млн литр өнім шығаратын зауытты $56 млн-ға ашқан болатын. Бір қарағанда, онда «қуат литрінің» өзіндік құны әлдеқайда төмен шыққан еді. Сарапшылардың пайымдауынша, мұндай айырмашылық зауыттың орналасқан жеріне байланысты. Coca-Cola индустриялық «Жұлдыз» аймағында жұмыс істейді, мұнда инвесторларға дайын инфрақұрылым мен жеңілдіктер ұсынылады. Ал Carlsberg өндірісті нөлден бастап тұрғызып жатыр, демек шығыны артады.
Carlsberg жобасы «Kazakh Invest» қолдауымен жүзеге асып келеді. Агенттіктің дерегінше, мұндай жағдайда инвесторларға кедендік және салықтық жеңілдіктер беріледі: жабдық импортынан кедендік алымдар мен ҚҚС-тан босату, 10 жылға дейінгі салықтық каникулдар, жер немесе ғимаратты табиғи грант түрінде алу мүмкіндігі бар. Бұл шаралар Carlsberg жобасына да қолданылуы мүмкін, мұндай жағдайда компанияның нақты шығындары азаяды.
Дегенмен, тәуекелдер бар. Мұндай көлемдегі өндіріс су, энергия, қаптама сынды қомақты ресурсты қажет етеді. Қазақстанда коммуналдық тарифтердің қымбаттауы да өнімнің өзіндік құнын арттыруы мүмкін. Сондай-ақ, нарықта да бәсекелестік жоғары: Coca-Cola қазірдің өзінде өз позициясын бекемдеп үлгерді, ал сусындарға деген сұраныс шектеулі.
Соған қарамастан, Carlsberg пен PepsiCo-ның жаңа зауыты Орталық Азиядағы ең ірі өндіріс орындарының біріне айналмақ. Жоба Қазақстанның өңірлік өндірістік хаб ретіндегі орнын нығайтуға сеп болады. Алайда зауыттың тиімділігі мен өзін-өзі ақтау мерзімі берілетін жеңілдіктердің нақты көлеміне және компанияның тарифтік әрі нарықтық қиындықтарды еңсеру қабілетіне тікелей байланысты болмақ.