Алматы. 22 тамыз. BM.KZ – Еліміздегі халық саны ең көп қалада атмосфералық ауаның ластану деңгейі жыл сайын өсіп келеді. Орталық Азиядағы климаттың өзгеруі мен жасыл энергетика жөніндегі жобалық офис дерегіне қарағанда, былтыр мониторинг бекеттерінде зиянды заттардың шекті рұқсат етілген мөлшерінен асып кету 31 960 рет тіркелген.
Ең көп таралған ластаушылар қатарында көміртек пен азот оксидтері, күкірт диоксиді, озон және қалқымалы бөлшектер – PM 2,5 пен PM 10 бар.
Ресми түрде 2,3 миллионнан астам тұрғыны бар оңтүстік астана тұрғындары соңғы жылдары құрамында улы заттары шектен тыс ауа жұтып жүр. Атап айтқанда, кейінгі 10 жылдың 9-ында ауадағы улы қоспалар «жоғары» деңгейде деп бағаланған. Тек 2017 жылы ғана көрсеткіш сәл төмендеп, «көтеріңкі» деңгейді көрсеткен. Онда да атмосфераның ластану индексі 5-6-ны көрсетіп тұр. Ал 2023 жылы тексеру нәтижесі утты заттардың құрамы «өте жоғары» екенін байқатады.
«Қазгидромет» деректеріне қарағанда, 2015-2016 және 2018-2021 жылдары ластану индексі (АЛИ) 7-8 аралығын құраған.
Мамандар қала экологиясының нашарлауын бірнеше фактормен байланыстырады. Алматы ойыс жерде орналасқандықтан, ауа алмасу табиғи түрде баяу жүреді. Соңғы жылдардағы ретсіз құрылыс пен көлік санының күрт артуы жағдайды ушықтыра түскен. Салдарынан еліміздегі ең ірі қала жарты жыл бойы түтін мен тұман астында қалып отыр. Мұны кейінгі кезде әлеуметтік желіде дабыл қаққан тұрғындар видеосынан да аңғаруға болады.
Қала ауасын ең көп ластайтындардың бірі – жылу электр станциялары мен қала маңындағы пешпен жылытылатын үйлерден шығатын түтін. Сонымен қатар, автокөліктердің шығарындылары да атмосфераны улайтын негізгі факторлардың қатарында.
Айта кетейік, қазір Алматы ауасын бақылау үшін 16 стационарлық бекет жұмыс істейді. Оның төртеуінде тәулігіне үш рет 22 түрлі көрсеткіш өлшенсе, қалған 12 автоматты станция әр 20 минут сайын негізгі жеті ластаушы затты тіркейді.
Экологтар қалада ауа сапасын жақсарту үшін көліктік жүктемені азайтып, энергетикадағы ескі технологияларды жаңарту қажеттігін айтады. Әйтпесе, Алматы тұрғындары үшін түтінсіз таңның арманға айналуы ғажап емес.