Түркістан облысы, Созақ ауданында қуаңшылық салдарынан мал аштан көтерем болып, өле бастаған. Шаруалар жайылым мен жем-шөп таппай, төрт түлігін аман сақтап қалуға шамалары келмей жатқанын айтып отыр. Олардың сөзінше, биыл көктемнен бері жаңбыр жаумаған. Соның салдарынан жайылымда шөп шықпай, шыққанының өзі күнге күйіп кеткен. Күз ортасына жетсе де мал жаятын жер қалмаған. Қазір Созақтағы көптеген қырат пен жайылым тақыр жерге айналған.
Созақ ауданы, Абай ауылының тұрғыны Мұхамеджан Рыскелдиевтің айтуынша, ауылда жайылым тапшы болғандықтан, ол жаз бойы малын қорада ұстауға мәжбүр болған. Ол аздай, шөптің де бағасы шарықтап, қалтаны қағып отыр. Былтыр келісі 76-80 теңге болған бидай қазір 150 теңгеге дейін жеткен. Бір бума шөптің бағасы 1500 теңге.
«Бұрын шөп пресстерін 350 ден алатын едік. Қазір 1000 теңгенің үстіне шықты. Келуі қымбат болып жатыр. Жерде от жоқ. Қолдан қоректендіріп жатырмыз. Алды өліп жатыр. 5-6 сиыр, 10 шақты қой кетті, жылқыдан кетіп жатыр. Бұл мәселе менде ғана емес. Барлық жерде осындай. Жаз айы мыңнан аса пресс жеп қойды», – дейді ол.
Шаруалардың сөзіне сенсек, жылқылардың көбі далада тұра алмай, құлап өліп жатыр. Жануарлар әлсіреп, ит-құсқа жем бола бастаған. Ал қораға әкеліп, шөппен бағып отыруға көптің жағдайы көтермейді. Қазірдің өзінде көп отбасы бір немесе бірнеше жылқысынан айрылған.
«Тау бөктерінде 600 жылқы жатыр. Олардың 80-60 пайызы көтерем. Бір мал күніне 5 мың теңгеге жейді. Қазір үйімде тұр. Өзім күніне 5 мың теңгеге тамақ ішпеймін. Қаншама халық қиналып, қатты жүдеп кетті. Бірінші мал жүдесе, қазақ та жүдейді. Біз жер астындағы уранмен емес, осы ауыл шаруашылығымен күн көріп отырмыз ғой», – дейді ауыл тұрғыны Асылхан Шоңғарев.
Созақ ауданы әкімдігі онсыз да сорлап отырған халыққа тағы екі апта күту керектігін айтады. Өйткені, аудан әкімінің орынбасары Серік Мамановтың айтуынша, Солтүстік Қазақстан облысымен келіссөз жүргізілген. Сол жақтан арзан жем жеткізілмек.
«Аудан әкімдігі тарапынан арнайы жұмыс тобын құрған. Биылғы қуаңшылыққа байланысты шаруа қожалықтарының төрағаларымен екі рет кездестік. Олар Солтүстік Қазақстандағы орылып жатқан бидай, арпа дегенді сол жақтағы бағамен сатып алсақ деген талап қойып жатыр. Біз тиісті облыстарға шықтық. Ол жақтағылар орым біткеннен кейін бағасы шығатынын айтты. Шаруа қожалықтары тасымалды ұйымдастырып беруді сұрайды. Демеушілер арқылы тасымалдаймыз деп отырмыз. Қолжетімді бағада, шаруалардың сұранысына қарай әкеліп береміз. Негізі бізде кебек те, бидай да, шөп те бар. Бірақ қымбат», – деді Созақ ауданы әкімінің орынбасары Серік Маманов
Дегенмен, шаруалар жаппай мал қырылуы болмас үшін нақты және жедел көмек қажет екенін айтады. Олар үкімет тарапынан жем, шөппен қаматамасыз етуді сұрайды. Егер мемлекет тарапынан нақты көмек болмаса, қыстыгүні малды аман алып шығу мүмкін болмайын деп тұр.
Нұргүл Ерғалиқызы
BM.KZ
Шымкент