Еліміздің тұрғын үй қорында 35 мыңдай лифт болса, соның бестен бірі жаңартуды қажет етеді. Астанадағы адам өліміне әкеліп соққан лифт апатынан кейін ескірген жеделсатылардың мәселесі қайта қызу талқыға түсіп жатыр. Оның үстіне, тұрғын үй құрылысын қабылдап алу жұмысына мемлекеттік инспекция қатыспайды. Мамандардың айтуынша, бұл да жағдайды одан әрі ушықтырып тұр.
Ең ескі лифтілер Павлодар мен Өскемен және Семей қалаларында көп
Қазақстан лифт жасаушылары ұлттық қауымдастығының мәліметінше, жұмыс істеп тұрғанына 25 жылдан асқан жеделсатыларды қалайда жаңарту керек. Алайда ол жұмыс тым баяу жүріп жатыр. Айталық, Палодарда мыңнан аса ескі лифт болса, соның жылына он данасын жаңартқанның өзінде тым аз. Соңғы кездері 30 жылдан бері ауыстырылмаған Астананың лифтілері де осы қатарға қосыла бастаған.
Қауымдастық басшысы Ержан Егебаевтың айтуынша, Алматының жақсы тәжірибесін мысалға келтіруге болады. Қалада 4 жыл бұрын 3,5 мың лифт жаңартуды қажет етіп тұрған. Қазір мәселе шешіліп, бар-жоғы 60 шақтысы ғана қалды. Осы тәжірибені өзге қалалар неге қаперге алмай отырғаны түсініксіз. Жалпы, лифтілер жоғары қауіп көздеріне жатады. Өйткені, олар ресми түрде қауіпті техникалық құрылғы саналады.
«Жаңа үйді қабылдап алуға мемлекеттік комиссия қатысу керек!»
Ал Астанада лифт апатының алдында тұрғын үй қасбетінің құлап, салдарынан екі фельдшер ауыр жараланғаны есімізде. Бүгінде қауіпті үйдің айналасын түгел қоршап тастаған. Бұл жағдай да тұрғын үй мәселесін қайта қарауды талап етеді. Сала өкілдерінің айтуынша, 2014 жылдан бері жаңадан салынған баспананы қабылдап алушылар арасынан мемлекеттік комиссия алынып тасталған.
«Менің Үйім» өзін-өзі басқаратын кондоминиумдар тұрғындары қауымдастығы» ЗТБ басқарма төрағасы Талғат Тәтіковтің сөзінше, бұрын мемлекеттік комиссия болатын, оның басында жергілікті атқарушы органның өкілі тұратын. Қазір ол жоқ. Негізі құрылыс басталарда эскиздік жобасын мақұлдап, архитектуралық жоспарлау тапсырмасын, жер телімін сол әкімдік береді. Ендеше, құрылыс біткенде сол мемлекеттік органның өзі қабылдап алуы керек емес пе?!
Қоғам белсенділері болса, мұндай олқылық қайталана бермес үшін тұрғындардың өздері белсенді болуы керек екенін айтады. Мәселен, сайлауға қалай белсенді атсалысса, өз үйін басқару ісінде де тартынып қалмау керек.
«Әр үйге 15-20 жыл сайын техникалық тексеру жүргізіп отыру керек. Оған тұрғындар атсалысып, егер бір жері қисайып тұрса немесе қандай да бір кемшілігі болса, соның бәрін тұрғын үй инспекциясына хат жазып, тексеру жөнінде өтініш жасап отыруы қажет», – дейді қоғам белсендісі Талғат Омаров.
Айта кетерлік тағы бір жайт, Ержан Егебаевтың сөзінше, еліміздегі лифтілерді бақылау қызметі де дұрыс жолға қойылмаған. Өйткені, ол қызмет бүгінде жергілікті әкімдіктерге жүктелген. Ал сол әкімдік басқармаларында гуманитарлық саланы бітіріп келген, лифт құрылысынан хабары жоқ жас мамандар бақылаушы қызметін атқарып отырғанын айтады.
Ербол Тұрымбет,
BM.KZ